۱- چمران با سیدالشهدا "ع" نجوا میکند (لبنان از آغاز، همرزم ایران) ۲- شهیدان عاشورایی عملیات خیبر (عملیات تفحص شهید حسن آزادی)
خرداد 1402
بسم الله الرحمن الرحیم
امروز در جهان اسلام، در جهان عرب و در غرب آسیا، اصلاً مسئلهی فلسطین و لبنان و همه چیز، با انقلابی بزرگ عوض شده است. اینها با اسلحه حاصل نشدند؛ چرا که آن طرف، صد برابر بیشتر اسلحه دارد. این اتفاقها با تربیت انسانها درست شدند. نسل جدید و ایمان جدید در اقلیت و با فشار به وجود آمدند. چمران در اینجا میگوید: من در زمانی قبل از انقلاب، به علت این که فضا، فضای چپ و روشنفکری و مانند اینها بود، در ذهن خود این تصور را داشتم که هرکسی در دنیا به هر دلیلی مبارزه میکند و انقلابی است، علیه استعمار، امپریالیسم، سرمایهداری و مانند این کارها مبارزه میکند و عقیدهی او درباره این که چه دین و مذهبی دارد، خیلی مهم نیست. خود این مبارزه کلاً مقدس است و اینها همگی خط حسین را میروند، ولو این که مسلمان نباشد. او میگوید: یک مدتی در ذهن همهی ما این بود که حالا مثلاً شما اگر یک کمونیست رزمنده و مبارز هم باشید، یا یک ملیگرا یا مانند آن باشید، این هم با مجاهد فی سبیل الله فرقی نمیکند؛ فقط اسم آن فرق میکند و آنها هم مانند تو هستند. او میگوید: روزگار درازی بود که من هر انقلاب و هر انقلابی را مقدس میشمردم و نام همهی انقلابیون جهان را با یاد تو، ای حسین، توأم میکردم. من قلب خود را باز میکردم و انقلابیون و حسین را یکجا در قلب خود جای میدادم و به عشق تو، همه انقلابیون جهان را دوست میداشتم. من به قداست تو، همه مبارزان را مقدس میشمردم. همه کسانی که در دنیا مبارزه میکنند، در زندان هستند و من در راه کمک به آنها از هیچ فداکاریای دریغ نمیکردم. حتی من حاضر بودم که در کنار یک گروه غیرمسلمان با ظلم بجنگم و شهید بشوم؛ یک زمانی در ذهن من اینها بود. اما من بعد از سالها دیدم که آن گروهها به کجا رسیدند؛ آنها گروههایی بودند که برای خدا نمیجنگیدند. شعارهای آنها قشنگ بود، اما خودشان هم طاغوتهای بالقوه بودند. آنها دیکتاتورهای کوچکی بودند که در جنگ قدرت حضور داشتند و میخواستند بر آنها غلبه کنند و وقتی غلبه میکردند، از آنها بدتر میشدند؛ آنها همان کارهایی را که آنها انجام میدادند، انجام میدهند. تجربه به من درس بزرگ و تلخی داد که اسلحه، کشتار، انقلاب و حتی کشته شدن و شهادت، به تنهایی و به خودی خود، محترم و مقدس نیستند. هر نوع جنگیدن و کشتهشدنی، حتی در دفاع از مظلوم، با هر شعار، نیت و انگیزهای... میگوید بعد از سالها تجربه فهمیدم که اینطور نیست؛ زیرا بسا کسانی که با ظلمی مبارزه میکنند و پیروز میشوند، اما گرفتار غرور، خودخواهی و منافع پست مادی هستند و به ارزشهای الهی ایمان ندارند، خودشان هم همان تیپ آدمها میشوند. انقلاب روسیه همینطور بود، انقلاب فرانسه همینطور بود، انقلاب چین همینطور شد و همهی انقلابهایی که با ظلم مبارزه میکردند ولی الهی و توحیدی نبودند و به غیب، خدا و آخرت ایمان نداشتند و در آنها اخلاص معنوی نبود، همه آنها بعد از پیروزی، یا امپریالیست شدند و رفتند و ملتهای دیگر را غارت و نابود کردند، یا به همان وضع پیش از انقلاب با همان مبانی و ارزشها برگشتند، منتهی ظاهر آن کمی فرق میکرد. یعنی آنها ظاهراً آن اربابها را، یعنی انگلیسیها، فرانسویها و مانند اینها را از در بیرون کردند، اما آنها دوباره از پنجره برگشتند و دوباره بر آنها مسلط شدند.
میگوید: مقاومت فلسطین برای ما بت شده بود. هرکسی که برای فلسطین میجنگید و اسم فلسطین را میآورد، ما بیچون و چرا او را مقدس میشمردیم. ما آنها را میپرستیدیم و میپذیرفتیم. ما خودمان را با آنها محک میزدیم. ما راه، کار و توجیهات آنها را قبول میکردیم. اما وقتی من به لبنان آمدم و از نزدیک دیدم که در لبنان و در بین لبنانیها، فلسطینیها و گروههای مختلف چه خبر است، دریافتم آنچه ارزش اصلی است، ایمان به خدا و انسان بودن است، نه فقط مبارز بودن.
میگوید: در آنجا فهمیدم که بیش از هر چیز، ارزشهای خدایی و انسانی مهم هستند و هیچ چیز جای این توحید و اخلاص را نمیگیرد، فقط انسان مؤمن و مخلص میتواند پیروزی و شکست برای او مساوی باشد و او بعد از پیروزی، مانند قبل از پیروزی، همان اهداف، اخلاص و نیت را داشته باشد؛ همان سادهزیستی، خدمت به خلق، تواضع و فداکاری. میگوید: لذا الآن نظر من عوض شده است. الآن نظر من این است که من بعد از مدتی به این نتیجه رسیدم که این اسم و فلسطین - آخه فلسطینیها در آن زمان، یعنی قبل از انقلاب و حتی دهه اول انقلاب، اصلاً فلسطین و فلسطینی بودن، خودش یک ارزش بود، ولو این که اصلاً طرف، خیلی هم مسلمان و پایبندِ جدی هم نبود. کمونیستها چهگوارا را مطرح میکردند و ما مسلمانان میگفتیم که مثلاً ما هم یاسر عرفات را داریم - تا قبل از این که امام خمینی بیایند و انقلاب بشود و امثال چمران در لبنان کار بکنند و بعد از آن حزبالله درست بشود و این کارها انجام گیرد، اسرائیل در همه این مبارزهها پیروز بود و همهی اینها دائم شکست میخوردند. هم چریکهای فلسطینی، هم جریان چپِ آنها، هم چریکهای قومی و عربی و مانند اینها که هیچکدام نمیگفتند ما برای خدا و به نام اسلام مبارزه میکنیم، دائم شکست میخوردند و همه ارتشهای عربی هم شکست میخوردند. اولین باری که اسرائیل شکست خورد، از جانب بچههایی بود که گفتند ما نه ملیگرا و قومیتی هستیم، نه برای قومیت میجنگیم، نه چپ هستیم و نه چیزهای دیگر؛ ما فقط برای خدا میجنگیم. چون خدا فرموده است که با ظلم بجنگید، ما برای این کار آمدهایم و شکست و پیروزی هم برای ما مساوی است؛ چون قرآن میگوید شهادت و پیروزی، هر دو بهترین هستند. آخه بهترین باید یکی باشد، دوتا که نمیتواند بهترین باشد. خیلی جالب است قرآن میفرماید دو چیز بهترین است؛ اگر هدف خدا و مبارزه با ظلم، فساد، کفر و مانند اینها است، دو چیز بهترین است و دو طرف آن بهترین است؛ چه شکست بخوری و کشته بشوی و چه پیروز بشوی، با هم مساوی است. آن وقت، اینها پیروز شدند. همین سخنی که امام(ره) فرمودند که ما مأمور به تکلیف هستیم نه نتیجه، فقط آن خط نتیجه گرفت و بقیه نتیجه نگرفتند. آنهایی که میگفتند ما مأمور به نتیجه هستیم، یا میگفتند اصلاً ما مأمور نیستیم بلکه خودمان نتیجه را میخواهیم، آنها هیچکدام پیروز نشدند و همهی آنها شکست خوردند و به نتیجه نرسیدند؛ اما این خط به نتیجه رسید.
سیدحسن نصرالله میگفت: من خودم جزو بچههایی بودم که قبل از انقلاب تحت تأثیر شخصیت چمران و مانند آنها بودیم. اصلاً آنها به بچههای شیعه و بچهمسلمانها در آنجا یکباره شخصیت دادند؛ در گذشته، شیعه بیشخصیت و بیهویت بود؛ اکثریت جمعیت را داشت، ولی ذلیلترین گروه بود. مگر ما چه کسی هستیم و ما چند نفر هستیم؟ باباجان در آن زمان که شیعه در لبنان هیچ جایگاهی نداشت، یک نفر به تنهایی به آنجا رفته و یک نسل را تربیت کرده است. استاد اینقدر مؤثر است، به شرطی که مانند چمران باشد. یعنی شما هر چقدر مانند چمران باشید، به همان اندازه مؤثر هستید. وگرنه اگر تمام تشکیلاتها، دانشگاهها، رسانهها و مدرسهها را به دست تو بدهند، ولی این خصلت چمرانی را نداشته باشی، هیچ اثری ندارد، چنانکه در خیلی از جاها داری میبینی. گاهی حتی نبودن آن از بودن آن بهتر است.
میگوید: ای حسین، اما امروز من تو را تقدیس میکنم؛ تقدیسی عمیقتر و پرشورتر؛ تا اعماق وجود من و تا آسمان روح من به تو عشق میورزد و همهی وجود من تو را میخواهد، تو را میشناسد و تو را دوست دارد. - این نوشته متعلق به قبل از انقلاب است. این مفاهیم، بعداً در زمان جنگ و انقلاب عادی شدند. در آن زمان، کسی این حرفها را نمیزد. اگر کسی این حرفها را میزد، میگفتند تو دیوانه و روانی هستی بیایید او را بگیریم و به نزد پزشک ببریم. او دارد با حسین حرف میزند- میگوید: ای حسین، من دردمند و دلشکسته هستم؛ جز تو و راه تو، داروی دیگری قلب مرا تسکین نمیبخشد. من جز به شهادت نمیاندیشم. – قبل از انقلاب اینها را میگوید - در کربلا تو یکایک شهدا را در آغوش میکشیدی؛ من خواندهام که تو یکایک آنها را میبوسیدی و پیش از شهادت، با آنها وداع میکردی. آیا میشود هنگامی که من نیز در خون خود میغلتم، تو دست مهربان خود را بر قلب سوزان من بگذاری تا عطش عشق من به تو و به خدای تو سیراب بشود؟ آیا میشود در آن لحظه که قطعه قطعه میشوم، من تو را بالای سر خود ببینم؟ موقع نماز، عبادت و معنویت میگوید: هنوز میترسم خدای بزرگ هنوز میترسم! میگوید: من برای نماز وضو گرفتهام، ولی میترسم نماز بخوانم. اخلاص و ایمان او چطور است، ما چطور و من چطور نماز میخوانیم و او چطور نماز میخواند.
من هنوز میترسم که خدای بزرگ را رو در رو ملاقات کنم. من میترسم در محضر او بایستم و نماز بگزارم. من میترسم با او سخن بگویم و به خانهی او قدم بگذارم. من هنوز آمادهی پذیرش آن مطلق نیستم. من هنوز نمیتوانم نیت خالص بکنم. هنوز در گوشههای دل من، خواهشهای پست مادی وجود دارد. هنوز زیبارویان، دل من را تکان میدهند. هنوز دل من در گروِ مهر همسر من میلرزد. من هنوز به کمال، دست از زندگی نشستهام. من هنوز جهان را سهطلاقه نکردهام؛ طلاق دادهام، ولی هنوز سهتا نشده است و آن را سهطلاقه نکردهام. هنوز کمی عشق به ماندن و زندگی در ته عروق و رگهای من میدود. من هنوز به کلی از غیر از خدا و همه غیرخدا ناامید نشدهام. هنوز بخشی از امید من متوجه غیر او است. من هنوز نمیتوانم توکلی کامل بکنم؛ زیرا من هنوز روح خود را یکسره وقف او نکردهام.
آثار کار اینطور آدمها هم اینطور شد که در آن زمان و قبل از انقلاب، شیعه آنقدر بدبخت بود که در تمام گروههای راست و چپ، از "کتائب" و "فلانژ" گرفته تا کمونیستها، بیشترین سربازان آنها بچههای شیعه بودند؛ یعنی آنها فقیر و ناآگاه بودند و اینها برای آنها میجنگیدند. آنها مزدور آنها بودند؛ یعنی بیشترین کسانی که در جنگهای داخلی لبنان از چند طرف خودشان با همدیگر میجنگیدند، اغلب سربازان پیادههای آنها بچههای شیعه بودند. و در فاحشهخانههای لبنان که در آن زمان مشهور بود و میگفتند اصلاً لبنان و بیروت، عروس خاورمیانه است و توریستها از همه جا به آنجا میرفتند و از جمله، به بار و شراب و مانند اینها، بیشترین فواحش آن هم به خاطر فقر مادی و فرهنگی بودند. اینها رفتند و با بچههایی که در کوچهها بازی میکردند نشستند و اینها را جمع کردند و روی یک نسل سرمایهگذاری کردند و از دل آن بچهها حزبالله بیرون آمد.
***
«وَلْیَعْلَمِ الْمُنْهَزِمُ بِأَنَّهُ مُسْخِطٌ رَبَّهُ، وَمُوبِقٌ نَفْسَهُ، وَأَنَّ فِی الْفِرَارِ مَوْجِدَةَ اللهِ، وَالذُّلَّ اللَّازِمَ، وَالْعَارَ الْبَاقِیَ، وَإِنَّ الْفَارَّ لَغَیْرُ مَزِیدٍ فِی عُمْرِهِ، وَلَا مَحْجُوزٍ بَیْنَهُ وَبَیْنَ یَوْمِهِ، وَلَا یُرْضِی رَبَّهُ، وَلَمَوْتُ الرَّجُلِ مُحِقّاً قَبْلَ إِتْیَانِ هَذِهِ الْخِصَالِ خَیْرٌ مِنَ الرِّضَا بِالتَّلَبُّسِ بِهَا وَالْإِقْرَارِ عَلَیْهَا.»
این روایت که از امیرالمؤمنین(ع) است میفرمایند: هرکسی که در مقابل دشمن فرار کند؛ یعنی باید آن شخصِ گریزان و کسی که از جنگ با دشمن فرار میکند، بداند که: الآن ما به مسئولان میگوییم کسی که در یک نبرد با آمریکا و استکبار جهانی، به دشمن پشت بکند و فرار بکند و بترسد، «أَنَّهُ مُسْخِطٌ لِرَبِّهِ»؛ پروردگار خود را به خشم میآورد. «وَمُوبِقٌ نَفْسَهُ»؛ او خود را نابود میکند. «وَفِی الْفِرَارِ مَوْجِدَةُ اللهِ عَلَیْهِ»؛ هرکسی که به دشمن پشت بکند، انقلاب را نیمهتمام بگذارد، از شعارها و اصول برگردد، یا در جبهه به دشمن پشت بکند، خشم خدا را بر خود خریده است. «وَالذُّلَّ اللَّازِمَ»؛ ذلتی که به شما میچسبد، دیگر شما را رها نخواهد کرد. «وَفَسَادَ الْعَیْشِ عَلَیْهِ»؛ دنیای شما هم فاسد و خراب میشود؛ فکر نکنید که اگر عقبنشینی بکنید و تسلیم بشوید، دنیای شما درست میشود، بلکه دنیای شما هم نابود میشود. «وَإِنَّ الْفَارَّ لَغَیْرُ مَزِیدٍ فِی عُمْرِهِ»؛ هرکسی که از برابر دشمن فرار بکند، انقلاب را نیمهتمام بگذارد، به شعارها پشت بکند و خون بچهها را زیر پا بگذارد، فکر نکنید که عمر او طولانی میشود. فرار، عمر شما را طولانی نمیکند. «وَلَا یُرْضِی رَبَّهُ»؛ شما هرگز دیگر خدا را با هیچ عملی، ولو این که شب و روز عبادت بکنید، راضی نخواهید کرد. «فَمَوْتُ الرَّجُلِ مُحِقّاً قَبْلَ إِتْیَانِ هَذِهِ الْخِصَالِ خَیْرٌ مِنَ الرِّضَا بِالتَّلَبُّسِ بِهَا»؛ مرگِ انسان در حال حق، پیش از این که او تن به این خصلتها، یعنی ذلت و تسلیم بدهد، هزار بار بهتر است از راضی شدن به آلودگی به فرار و کوتاهآمدن در برابر دشمن «وَالْإِقْرَارِ عَلَیْهَا»؛ و اقرار و اعتراف کردن در برابر دشمن که آقا ما میخواهیم با شما آشتی بکنیم. بعضیها میخواهند با جهانخواران آشتی بکنند و میگویند آشتی با جهان! در حالی که آشتی با جهان برقرار بود، بلکه این جنگ با جهانخواران بود که هنوز ادامه دارد.
خب این بچهها بعد از 33 سال آمدند و شما دارید میبینید که حتی بقایای استخوانهای آنها از ما زندهتر است. ما مردهایم و استخوانهای اینها بعد از 33 سال آمده است و دوباره دارد ما را زنده میکند. دوستانی که من بعضی از آنها را در اینجا میبینم، خودشان جزو شهدای زنده هستند؛ از جمله خود سردار عزیز، حاج اسماعیل قاآنی که شهید زنده این دوران است. من در محضر دوستان نمیخواستم فضولی بکنم و نکتهای بگویم.
دوستان فرمودند چون شما در آن شب، در آن منطقه و آن عملیات حضور داشتی، چند نکته از شرایط آن منطقه را بازگو کن. من فقط برای این که آن دوستانی که حضور نداشتند، بدانند حسن حاج هادی و برادران دیگر در چه شرایطی به آنجا آمدند و چگونه جنگیدند، فقط چند نکته را یادآوری میکنم و عرضم را ختم میدهم.
نکته اول این است که امثال شهید حاجهادی و این برادران، در لحظهای به آنجا آمدند که آتش بیسابقهای برقرار بود؛ شاید تا آن زمان از جنگ و تا آخر جنگ، چنین آتش سنگینی کمتر پیش آمد شاید تا آن زمان از جنگ و تا پایان جنگ، چنین آتش سنگینی کمتر پیش آمد. من این مطلب را فقط برای این بیان میکنم که دوستان اجمالاً از شدت آتش آگاه شوند. وقتی که ما با هلیکوپتر به جزیره و جزیره جنوبی رفتیم و از آنجا با قایق آمدیم، در منطقه ساحل دجله پیاده شدیم تا خط را نگه داریم و برای قطع کردن جاده بصره به بغداد درگیر شویم. وقتی ما میآمدیم، یک جاده خاکی وجود داشت که آن جاده بخشی از سنگر ما بود. زمانی که ما به صورت ایستاده حرکت میکردیم، سر ما دیده نمیشد؛ یعنی حرکت کردن کاملاً راحت بود. اما فردا عصر، آن منطقه به نام سهراه قتلگاه شناخته میشد؛ زیرا بعد از این که دژ جوادالائمه سقوط کرد، دشمن هم از روبرو و هم از سمت راست، و هلیکوپترها و هواپیماهای PC7 که به آنها قارقارک میگفتند، از سمت راست و از بالا شلیک میکردند و هلیکوپترها هم تیراندازی میکردند. آتش به قدری سنگین بود که بعد از ظهر روز بعد، بلکه غروب آن، و حتی شب بعد از آن، ارتفاع جاده به قدری پایین آمده بود که ما در بعضی از جاهای آن باید به صورت سینهخیز حرکت میکردیم؛ یعنی دشمن جاده را به قدری کوبیده بود که ارتفاع دو متری جاده در بعضی از جاها به نیم متر تا یک متر رسیده بود. زمینی که ما در ابتدا روی آن حرکت میکردیم کاملاً خشک بود، اما عصر روز بعد آن به قدری به آن شلیک کرده بودند که آب از زمین جوشیده بود و زمین کاملاً گلآلود شده بود؛ بطوری که من با وجود این که مجروح بودم، در هر چند متری که میرفتم باید میایستادم تا گل را از این آرنجها و زانوها پاک کنیم تا سبک شویم و حرکت کنیم. همه افراد صحنه شهادت و تکهتکه شدن یکدیگر را مشاهده میکردند. در آن چهل ساعتی که ما در آنجا بودیم، بعضی از رزمندهها از عرض رودخانه دجله عبور کردند، جاده بصره به بغداد را مسدود نمودند و وارد شهر القرنه شدند. و در این منطقهای که رزمندههای ما در آن حضور داشتند، یعنی منطقه همایون، تقریباً وجب به وجب و واقعاً باید گفت متر به متر، گلولههای خمپاره به شدت اصابت میکرد. هواپیماها و هلیکوپترهای دشمن حتی یک لحظه هم از بالای سر ما دور نمیشدند و تنها سلاح رزمندههای ما، سلاحهای سبک کلاشنیکف و آرپیجی بود. از نظر مهمات، فشنگ و مهمات ما تمام شد؛ به حدی که من کاملاً یادم هست که در نزدیکی بعد از ظهر روزی که شب آن، خاکریز شرق دجله سقوط کرد، ما در میان خاکها به دنبال فشنگ کلاشنیکف میگشتیم تا شاید یک فشنگ دیگر پیدا کنیم. بدنهای برخی از رزمندهها آتش گرفته بود. آتش به قدری سنگین بود که من از ظهر تا غروب، سه مرتبه مورد اصابت ترکش قرار گرفتم یعنی سه بار به طور جداگانه مجروح شدم. من میخواهم شما بدانید که شدت آتش چقدر زیاد بود. بوی دود، باروت، گرد و خاک و مانند اینها به گونهای بود که صدای انفجارها و درگیریها اصلاً قطع نمیشد. یادم هست که در یک لحظه، نیروهای دشمن که دهها برابر نیروهای ما بودند و تانک، خودروهای زرهی، توپخانه، هلیکوپترها و هواپیما و مانند اینها را در اختیار داشتند، در مقابل رزمندههای ما قرار گرفتند که از بیست کیلومتر باتلاق عبور کرده و با قایق به آنجا یعنی در عمق مواضع دشمن آمده بودند. رزمندهها با کلاشنیکف و آرپیجی میجنگیدند که مهمات آن هم در حال تمام شدن بود. به ما گفتند که هر کس مهمات خود را بردارد. من به یاد میآورم که ما به قدری بار سنگینی از فشنگ برداشته بودیم که حمید داشت از پا درمیآمد؛ یعنی ما تمام این فشنگها را خودمان حمل کردیم تا به خط مقدم برسانیم. عقبه ما یعنی شطعلی و مناطق مختلف هم بمباران شیمیایی میشد. دشمن قایقها را بر روی آب هدف قرار میداد و در این خط مقدم، عملاً نه نیروی کمکی توانست بیاید و نه توانستند مجروحان را به عقب ببرند. با وجود این شرایط، من میخواهم این را عرض کنم که رزمندهها در آنجا با چنان آرامش و طمأنینهای مقاومت کردند که اگر تلفنهای همراهی که امروز در دست همه هست در آن زمان وجود داشت، زیباترین صحنههای تاریخ بشر در آنجا ثبت میشد. ما در آنجا مجروحی را دیدیم که بدن او متلاشی شده بود و در حال شهادت بود؛ او احتمالاً جزو همین شهدای گمنامی است که پیکرهای آنها را در تفحصهای بعدی آوردهاند یا میآورند. او در لحظه آخر به ما میگفت که اگر شما به عقب رفتید و خدمت امام رسیدید، از امام عذرخواهی کنید که ما نتوانستیم این خاکریز را حفظ کنیم. اینها چنین انسانهایی بودند. این رزمندهها مثل این افرادی که امروز دهانهای گشادی دارند و فقط ادعا میکنند، نبودند؛ بلکه آنها مردان عمل بودند. ما بعد از جنگ در این 30 سال دیدیم کسانی که به جبهه نمیآمدند، بعداً جزو مدیران و مسئولان شدند. به خدا سوگند رزمندگانی که میجنگیدند، بسیار بیسروصدا بودند و هیچکس آنها را نمیشناخت. این رزمندگان هر زمان که بحث هیاهو، اسم، ادعا و منفعتطلبی مطرح بود عقب میرفتند، اما هر زمان که خطر وجود داشت و بقیه به عقب فرار میکردند، آنها به جلو میرفتند. به همین دلیل است که الآن بعد از 33 سال، خاکستر بدنهای آنها را برمیدارند و به اینجا میآورند. در آن لحظهای که این رزمندگان به خط مقدم آمدند، ما باور نمیکردیم که از میان ما، ما در این دنیا زنده بمانیم و بپوسیم، اما آنها در آن شب پر بکشند و سیوسه سال بعد، دیگران پیکرهای آنها را به اینجا بیاورند. ما هرگز تصور نمیکردیم چنین روزی اتفاق بیفتد. از نظر خستگی، من آن لحظهای را به یاد دارم که صدای نیروهای دشمن شنیده میشد و جنگ تنبهتن شروع شده بود؛ یعنی دشمن با تانکهای خود بر روی پیکرهای شهدای ما و بر روی مجروحان ما آمد. در آن لحظه مسئول گردان ما که مجروح شده بود و چفیهای به کمر خود بسته بود، در یک لحظه به سمت ما برگشت و گفت که هر کس هر چه پیدا میکند بردارد و بالای خاکریز بیاید. من یادم که روی زمین افتاده بودم و صورت، گردن و پاهای من پر از ترکش شده بود. من پرسیدم: آیا به من میگویی؟ او گفت: بله، بیایید؛ چون صدای دشمن شنیده میشد. بعد من گفتم: پس سلاح و مهمات کو؟ هیچ چیز وجود نداشت. او برگشت گفت هر چه که هست آن را بردار و بالا بیاور. من نگاه کردم دیدم یک شیء آهنی که مانند حلبی برای سر قوطی بود او نفهمید که چه بود. پرسیدم: این شیء را بردارم؟ گفت: همان را بردار و بالا بیایید. ما در این شرایط سخت، رزمندگانی را دیدیم که فشنگهای آنها تمام شده بود. در آن لحظه تانکهای دشمن به سمت خاکریز ما میآمدند و خط تیپ جوادالائمه مربوط به لشکر سقوط کرده بود. نیروهای ما و نیروهای دشمن به قدری با یکدیگر مخلوط شده بودند که رزمندگان ما در بالای خاکریز نمیدانستند اگر شلیک کنند، تیر به چه کسی اصابت خواهد کرد. در آن لحظه، چند نفر از برادران ما در حالی که فشنگی نداشتند، بلند شدند. یکی از آنها که یک برادر طلبه بود گفت: حسینیها بلند شوند، امروز دیگه عاشوراست و ما باید با دست خالی برویم تا دیگر برنگردیم. این رزمندگان با دست خالی حرکت کردند؛ برخی از آنها اصلاً فشنگ نداشتند و به سمت دشمن رفتند. یکی از برادران ما که الآن هست و در همان هجوم شرکت کرده بود و بعداً بازگشت و به مقام جانبازی رسید، تعریف میکرد که یکی از این رزمندگان با دست خالی آمد و ما در میان تانکهای دشمن قرار گرفتیم در حالی که او هیچ مهماتی نداشت. این برادر به من گفت که خودش با چشمان خود دیده است که یکی از این شهدای مفقودالاثر، در کنار تانک عراقی ایستاده بود و به دلیل این که اسلحهای نداشته، با مشت بر روی بدنه تانک میکوبید تا سرنشینان آن بیرون بیایند. این رزمندگان به قدری شجاعت داشتند که یکی از دوستان ما که الآن هم زنده است، خودش این موضوع را به من گفت و تأیید کرد که آن صحنه را دیده است.
از نظر خستگی، این رزمندگان 48 ساعت را یا در هلیکوپتر، یا در قایق و یا در منطقه درگیری سپری کرده بودند و بعضی از رزمندگان واقعاً به مدت چهل و هشت ساعت نخوابیده بودند و بسیار خسته و کوفته بودند. در شب دوم که حمید، شهید حسن آزادی و دیگران آمدند، رزمندگان در آنجا حضور داشتند... به خدمت شما عرض کنم که بعضی از رزمندگان به قدری خسته بودند و به خواب رفته بودند که اگر شما صدای آنها را میزدید، پاسخی نمیدادند و شما مجبور بودید با لگد ضربه محکمی به آنها بزنید تا متوجه شوید که آیا آن فرد شهید شده، بیهوش است یا خوابیده است؛ زیرا بعد از ظهر دیگر اعلام کردند که رزمندگان باید از درون خاکریز به عقب برگردند، چون آنها محاصره شده بودند. رزمندگان آنجا را از دست دادند و مجبور شدند از آن خاکریز به عقب بازگردند. این هم نکتهای در رابطه با خستگی رزمندگان بود. از نظر اخلاق و محبت، من هم خودم صحنهای را در آنجا مشاهده کردم. ما باید زمین را میکندیم و سوراخهایی ایجاد میکردیم تا به درون زمین برویم؛ زیرا دشمن از بالا، روبرو و از چند جهت دیگر به شدت شلیک میکرد. اصلاً نام آن منطقه سهراه قتلگاه بود و زنده ماندن در آن سهراه در کنار رودخانه دجله و منطقه القرنه خودش یک معجزه بزرگ محسوب میشد. من رزمندهای از نیروهای بسیجی را دیدم که در همان جاده، خاکریز را مقداری حفر کرد؛ در حالی که هوا بسیار گرم، کار سخت بود او هم بسیار خسته بود. در آن شرایط، انسان حاضر است ده میلیون تومان پرداخت کند تا فرد دیگری برای او سنگر حفر کند. او مقداری از زمین را حفر کرد و بعد دیدم که کار را رها کرد و به این طرف آمد. من به او گفتم: برادر! تو مقداری از زمین را حفر کردی، چرا کار را رها کردی؟ او جواب داد که در اینجا لانه مورچهها وجود داشت و من متوجه شدم اگر سنگر حفر کنم، لانه آنها خراب میشود. او در آن شرایط سخت و گرفتاری، حدود یک یا دو متر به این طرف آمد و دوباره شروع به حفر زمین کرد.
شهدایی که پیکرهای آنها را به کشور میآورند، چنین انسانهای والایی بودند. همه این شهدا و برخی از مجروحان در همانجا باقی ماندند. نمونههایی را که من عرض کردم، اینطوری بود؛ البته نمونههای دیگری هم وجود دارد اما فرصت کافی برای بیان آنها نیست. در آن زمان لحظهای فرا رسید که مؤمن از غیرمؤمن و مجاهد از قاعد، یعنی «الْمُجَاهِدُونَ مِنَ الْقَاعِدِینَ» متمایز و تشخیص داده میشدند. در همین جامعه زمانی فرا رسید که خیلی از افراد ادعای دینداری داشتند اما به جبهه نمیآمدند؛ یا اگر به جبهه میآمدند، بعضی از آنها انتخاب میکردند که در کدام یگان و در کجا حضور داشته باشند. اما این رزمندگان انتخاب میکردند که در خطرناکترین مکانها مانند واحدهای تخریب، اطلاعات عملیات و گردانهای خطشکن خدمت کنند؛ همان رزمندگانی که خودشان میگفتند حداکثر عمر ما شش ماه است. به طور کلی، کسی که به واحد تخریب و اطلاعات عملیات میآمد یا جزو نیروهای گردانهای خطشکن بود، خودش میگفت که ما حداکثر عمری که برای خودمان قائل هستیم، شش ماه است. این رزمندگان مانند یک چریک و یک مجاهد زندگی میکردند و شادترین افراد هم خود آنها بودند. من شادترین خاطراتی را که در طول زندگی خود دارم، از همین رزمندگان دارم.
من عرضم را ختم میکنم با تعبیری که دشمنان ما درباره عملیات خیبر به کار بردند، به پایان میرسانم. به نظر من، من در آن زمان این برادران را ندیدم؛ زیرا وقتی که شب فرا رسید و خاکریز تخلیه شد و شهدا و برخی از مجروحان در آنجا باقی ماندند، من مدام بیهوش میشدم و دوباره به هوش میآمدم. در یک لحظه که به هوش آمدم، دیدم که دیگر هیچکس پشت خاکریز حضور ندارد و فقط یک نفر با لهجه اصفهانی بالای سر من ایستاده است و صحبت میکند. بعداً متوجه شدم که آنها رزمندگان لشکر قمر بنیهاشم و احتمالاً از اهالی نجفآباد بودند. آن شخص گفت که دیگر کسی در اینجا زنده نیست. در آن زمان، من پارچه شلوار او را تکان دادم تا به او بفهمانم که اگر به دنبال شخص زندهای میگردد، یکی از آنها من هستم. این رزمندگان مرا بلند کردند تا به عقب بیاورند، اما هنوز حدود ده - بیست متر حرکت نکرده بودند که دوباره درگیری آغاز شد و صدای نیروهای دشمن شنیده شد و آنها مشغول فعالیت شدند. وقتی که ما با آن مصیبتها و مسائل مختلف از آنجا به عقب برگشتیم،
من بعداً مقالاتی را مشاهده کردم که در سالهای بعد درباره همین عملیات خیبر و همین محور به نگارش درآورده بودند. من میخواهم فقط یکی از این گزارشها را برای شما بخوانم که در آن، دشمن اعتراف میکند که رزمندگانی مانند حسن آزادی و این شهدایی که پیکر آنها را آوردهاند، در آنجا چه کارهای بزرگی انجام دادند. من اکنون عین عبارت آن گزارش را میخوانم. این گزارش جزو ضمائم مطالعاتی دانشگاههای نظامی در برخی از کشورهای دنیا، از جمله کشورهای غربی است. این گزارش درباره جنگ ما منتشر شده است و نویسندگان آن غربی هستند.
این نویسنده در گزارش خود، درباره عملیاتهای مختلف از جمله عملیات خیبر و درباره این شهدا جمعبندی ارائه کرده است. من خلاصه آن را میگویم عین عبارت آن را نمیگویم. 1) این رزمندگان، یعنی این جوانان و نوجوانان، کلماتی مانند «نمیتوانیم» و «نمیشود» در واژگان خود ندارند. اگر شما به آنها بگویید که بروید و کره ماه را فتح کنید، پاسخ میدهند که بسیار خوب، ما مینشینیم و برنامهریزی میکنیم و آن را فتح میکنیم. این نویسنده میگوید که این رزمندگان در هیچ موقعیتی نمیگویند ما نمیتوانیم؛ درست برعکس بسیاری از افراد که امروز میگویند ما نمیتوانیم. 2) آنها هر چه در اختیار دارند با تمام وجود به کار میگیرند و از هیچ چیزی نمیترسند. آنها هیچ چیز را پنهان نمیکنند و هر چه دارند با اخلاص کامل به درون صحنه میآورند. 3) فرماندهان آنها در کنار خود آنها میجنگند؛ این موضوع بر خلاف رویکرد تمام نیروهای نظامی در جهان است. بزرگترین افتخار ما این بود که فرماندهان ما جلوتر از خود ما و در کنار ما حضور داشتند. ما بسیجیان سادهای بودیم اما وقتی نگاه میکردیم، میدیدیم که وقتی ما به عقب برمیگردیم، این فرماندهان هنوز در خط مقدم حضور دارند. به عنوان نمونه، همین شهید حسن آزادی معاون تیپ بود. او با این که معاون تیپ بود، جزو آخرین افرادی بود که وقتی رزمندگان به عقب برمیگشتند، تازه به درون خط مقدم آمد. شهید حسن آزادی و دیگران به درون خط مقدم آمدند تا خاکریز را حفظ کنند تا رزمندگان دیگر بتوانند به سلامت به عقب برگردند و خودشان در آنجا به شهادت رسیدند و پیکر مطهر آنها در منطقه باقی ماند. 4) میگوید: این رزمندگان از پیروزی خود کاملاً مطمئن هستند و هیچ شکی در این زمینه ندارند. آنها از همان ابتدای ورود خود میگویند که حتی اگر ما در این عملیات شکست بخوریم، در نهایت ما پیروز هستیم و شعار آنها «النَّصْرُ لَنَا، الْعَاقِبَةُ لَنَا» است. 5) آنها مشکلات بزرگ را تحمل میکنند. ما در بسیاری از مواقع واقعاً گرفتار تأمین یک فشنگ یا یک بیسیم بودیم اما رزمندگان با تعداد اندک خود، کارهای بسیار بزرگی انجام میدادند. آنها هیچگاه خسته نمیشوند؛ زیرا درست در سال بعد یعنی سال 1363، لشکر ما دوباره در همان منطقه عملیات انجام داد. ما در آن سال در لشکر حضور داشتیم. در سال اول که تیپ بودیم در عملیات خیبر شرکت کردیم و بعد از آن در لشکر به عنوان غواص در منطقه چهارراه خندق حضور داشتیم و درست در همان منطقه دوباره عملیات انجام شد. نویسنده در اینجا مینویسد که این رزمندگان خسته نمیشوند، بلکه کار خود را تکرار میکنند، تجربه کسب میکنند و دوباره آن را تکرار مینمایند؛ به همین دلیل سال 63 دوباره در همان منطقه عملیات انجام شد. 6) آنها اهل معنویت و دعا هستند. 7) رزمندگان ما تجهیزات بسیار سادهای در اختیار دارند؛ یعنی رزمندگان ما اصلاً هیچ تجهیزاتی نداشتند. طرف مقابل همه چیز در اختیار داشت اما این طرف هیچ چیز نداشت. 8) آنها به سادگی اسیر دشمن نمیشوند. همین شهید حسن آزادی و رزمندگان دیگر میتوانستند در آنجا اسیر شوند؛ زیرا هم حجت شرعی داشتند و هم از نظر قوانین نظامی کار درستی بود، چون خط سقوط کرده بود و آنها میتوانستند اسیر شوند، اما آنها این کار را نکردند. همچنین آنها در دوران اسارت هم غالباً تسلیم دشمن نمیشوند؛ یعنی حتی وقتی بدنهای آنها اسیر میشود، قلب و روح آنها هرگز اسیر نخواهد شد.
من این روایت را درباره شهید دریا، آب و خاک میخوانم و سخن خود را به پایان میرسانم. "نصربنمزاحم" در کتاب خود درباره جنگ صفین، از "زید بن وهب" نقل میکند که امیرالمؤمنین(ع) فرمود - من میخواهم بگویم که این رزمندگان در بدترین شرایط هم هرگز به عقب بازنمیگشتند. امثال شهید حسن آزادی که معاون تیپ بود، میتوانستند بسیار راحت به عقب بازگردند. هرچند در اواخر و نزدیک صبح دیگر قایقی وجود نداشت، حتی من یادم هست که حتی بعضی از رزمندگان، کلمنهای آب را دوتا دوتا بهم میبستند و به شکمشان میبستند تا بتوانند به درون آب بیایند؛ زیرا نیروهای دشمن داشتند میآمدند و به مجروحان تیر خلاص میزدند و شهدا را میگرفتند... در چنین شرایط سخت، رزمندگان با چنان آرامش و صلابتی محکم میجنگیدند... نوجوانی که بیش از پانزده سال سن نداشت و مجروح شده بود، وقتی ما در چشمان او نگاه میکردیم، او لبخند میزد تا ما روحیه خودمان را حفظ کنیم و او با لبخند خودش به ما امید میداد. در آن زمان، من 21 سالم بود، این نوجوان چهارده - پانزدهساله به ما روحیه میداد و به ما میفهماند که هیچ مشکلی وجود ندارد و نترسید. خب ما از این نوجوانان تا پیرمردی را دیدیم که نمیتوانست به درستی راه برود و کمر او خمیده شده بود، اما در سختترین شرایط ذکر خدا را میگفت.
ما میخواهیم به تمام مسئولان و تصمیمگیران کشور یادآور شویم که امثال شهید حسن آزادی و این شهدایی که پیکر آنها را آوردهاند، در آن شب در سهراه قتلگاه در شرق دجله، و در کنار جاده بصره - بغداد، در شرایطی که منطقه بطور کامل بمباران شیمیایی شده بود، در زیر سنگینترین آتشها به مدت 72 ساعت مقاومت کردند؛ در حالی که سپاه سوم دشمن از العماره و سپاه چهارم از بصره آمده بودند و این دوتا سپاه دشمن میخواستند با یکدیگر دست بدهند اما همین رزمندگان اجازه این کار را ندادند و جلوی آنها را گرفتند. تا زمانی که حسن آزادیها حضور دارند، ولو استخوانهای آنها در زیر خاک باشد و حتی پیکر شهدایی که هنوز معلوم نیست در کجا هستند مفقود باشد - چون میدانید که ما هنوز چند هزار شهید مفقودالاثر داریم- این انقلاب به واسطه فداکاری اینها حفظ خواهد شد.
امروز حسن آزادیها جبهه ما را از شرق دجله به غزه، لبنان، یمن، سوریه، عراق و افغانستان منتقل کردهاند. این مرحله گام دوم بود و گام سوم انشاءالله گام جهانی در جبهههای شرق و غرب عالم خواهد بود.
والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته
هشتگهای موضوعی